DEFECT ≠ RESIN ALONE

อย่ารีบสรุปว่าปัญหาเกิดจาก Resin

ข้อบกพร่องในการหล่อแบบ Lost-wax เกิดได้ทั้งกับโมเดลแว๊กซ์และ Castable Resin สาเหตุจริงอาจอยู่ที่การต่อ Sprue, การผสม Investment, อุณหภูมิ, คุณภาพ Alloy หรือการเผาไม่สมบูรณ์

การแก้ที่แม่นยำต้องเริ่มจากลักษณะตำหนิ ตำแหน่งที่เกิด ความถี่ และบันทึกค่ากระบวนการของแต่ละรอบ ไม่ควรเปลี่ยนหลายตัวแปรพร้อมกัน

CAUSE 01

Sprue และการ Feed โลหะไม่เหมาะสม

จุดต่อคม รอยเชื่อมไม่เต็ม Sprue อยู่ใกล้กันเกินไป หรือทางไหลเล็กเมื่อเทียบกับหน้าตัดชิ้นงาน ทำให้เกิด Turbulence, Void, Shrinkage และเศษ Investment หลุดเข้าโพรง

• ทำจุดต่อให้โค้งมนและแน่น
• เว้นพื้นที่ให้ตรวจและเก็บจุดเชื่อม
• วางทางไหลให้โลหะเติมส่วนหนาก่อนแข็งตัว
• ตรวจ Tree ก่อนลง Investment

CAUSE 02

Investment ผิดสัดส่วนหรือผสมไม่สม่ำเสมอ

น้ำหรือผงผิดสัดส่วน การผสมนานหรือสั้นเกินไป อากาศเข้า และการขยับ Flask ก่อนเซ็ตตัว ทำให้ผิวขรุขระ Flashing, Inclusions หรือโครงสร้างแม่พิมพ์พัง

CAUSE 03

อุณหภูมิสูงหรือต่ำเกินไป

CAUSE 04

ใช้ Alloy รีไซเคิลมากเกินไป

การหลอมซ้ำทำให้ธาตุบางชนิดออกซิไดซ์หรือกลายเป็น Slag โลหะดูดซับก๊าซ และส่วนผสมเดิมเปลี่ยนไป ผลคือ Porosity ความเปราะ สีผิด และการไหลลดลง

CAUSE 05

Burnout ไม่สมบูรณ์

เตาไม่ถึงอุณหภูมิจริง เวลาไม่พอ ออกซิเจนหรือการระบายอากาศไม่เหมาะ ทำให้ Wax/Resin และคาร์บอนตกค้าง เกิดรู คราบดำ และ Inclusions บนผิวโลหะ

• วัดอุณหภูมิจริงหลายตำแหน่งในเตา
• ตรวจ Hot/Cold zone และชดเชย Delta
• จัด Flask และการระบายอากาศตามคู่มือ
• ใช้รอบ Burnout ที่ตรงกับ Resin, Investment และ Flask

DEFECT SIGNATURES

อ่านลักษณะตำหนิก่อนหาสาเหตุ

ROOT-CAUSE METHOD

แก้ปัญหาแบบเปลี่ยนทีละตัวแปร

1. 01

   ถ่ายภาพและระบุตำแหน่ง

   บันทึกด้านของชิ้นงาน ตำแหน่งบน Tree และระดับใน Flask

2. 02

   จัดกลุ่มอาการ

   แยก Void, Inclusion, Roughness, Incomplete fill, Oxidation และ Crack

3. 03

   ตรวจบันทึกกระบวนการ

   เทียบล็อต Resin/Wax, สัดส่วน Investment, เวลาผสม, Burnout, อุณหภูมิ และ Alloy

4. 04

   ตั้งสมมติฐานหลัก

   เลือกสาเหตุที่สอดคล้องกับตำแหน่งและรูปแบบตำหนิมากที่สุด

5. 05

   ทดลองซ้ำโดยเปลี่ยนจุดเดียว

   รักษาตัวแปรอื่นคงเดิมเพื่อให้รู้ว่าการแก้ไขส่งผลจริงหรือไม่

PROCESS RECORD

ข้อมูลที่ควรบันทึกทุก Flask

• รหัสไฟล์และ Revision, วัสดุโมเดล, วันพิมพ์/ฉีด Wax และวิธีล้างหรือ Cure
• รูปแบบ Sprue, เส้นผ่านศูนย์กลาง จุดต่อ และภาพ Tree ก่อนลง Investment
• ยี่ห้อ/ล็อต Investment, น้ำต่อผง, อุณหภูมิน้ำ, เวลาผสม Vacuum และเวลาพัก
• โปรแกรมเตา อุณหภูมิจริง ตำแหน่ง Flask การระบายอากาศ และเวลาเทโลหะ
• ชนิด Alloy สัดส่วนโลหะใหม่/รีไซเคิล อุณหภูมิหลอม และผลตรวจหลังหล่อ

SERVICE BUYER GUIDE

เมื่อค้นหาร้านรับหล่อ ควรส่งข้อมูลปัญหาอย่างไร

คำว่า ‘งานหล่อเป็นรู’, ‘หล่อไม่เต็ม’, ‘ผิวหล่อหยาบ’ หรือ ‘Investment แตก’ เป็นอาการ ไม่ใช่ต้นเหตุเดียว การวิเคราะห์ต้องใช้ภาพตำแหน่งปัญหา ไฟล์ต้นแบบ ระบบ Sprue ตาราง Burnout อุณหภูมิโลหะ/เบ้า ชนิด Alloy และสัดส่วนโลหะใหม่ต่อโลหะรีไซเคิล ยิ่งข้อมูลครบยิ่งลดการลองผิดลองถูกและรักษารายละเอียดงานพระหรือจิวเวลรี่ได้ดีขึ้น

• ถ่ายภาพ Macro พร้อมระบุตำแหน่งทุกชิ้น
• แยก Lot ที่มีปัญหาออกจาก Lot ปกติ
• บันทึกเวลาและอุณหภูมิจริง ไม่ใช้ค่าจำ
• เปลี่ยนทีละตัวแปรและเก็บผลเปรียบเทียบ